آیین پریدن از روی آتش و راه رفتن روی اخگر در کشورهای مختلف جهان
آتش از دیرباز در فرهنگ‌های گوناگون جهان جایگاهی فراتر از یک عنصر طبیعی داشته و در بسیاری از آیین‌ها نمادی از پاکی، نوزایی، قدرت و پیوند انسان با نیروهای معنوی بوده است. یکی از جلوه‌های جالب این باورها، آیین پریدن از روی آتش و راه رفتن روی اخگرهای گداخته است؛ رسم‌هایی که با وجود شباهت ظاهری، در هر فرهنگ معنا و پیشینهٔ متفاوتی دارند. از چهارشنبه‌سوری در ایران و جشن‌های آتش نیمه‌تابستان در کشورهای اروپایی گرفته تا آیین‌های مذهبی راه رفتن روی اخگر در هند، ژاپن، بلغارستان و یونان، این سنت‌ها روایتگر باورها و شیوه‌های زندگی جوامع مختلف هستند. در برخی مناطق، آتش نماد استقبال از بهار یا تابستان و دورکردن بدیمنی است؛ در برخی دیگر، بخشی از مراسم مذهبی، ادای نذر یا پاسداشت میراث قومی به شمار می‌رود. در این مطلب، با نمونه‌هایی از آیین‌های آتش در کشورهای مختلف آشنا می‌شویم، شیوهٔ برگزاری و باورهای مرتبط با آنها را بررسی می‌کنیم و تفاوت میان پریدن از روی شعله، عبور از روی اخگر و راه رفتن روی بستر زغال‌های گداخته را توضیح می‌دهیم.
چهارشنبه‌سوری در ایران
چهارشنبه‌سوری یکی از آیین‌های کهن ایرانی و از جشن‌های پیش از نوروز است که در شب آخرین چهارشنبه سال، یعنی از غروب سه‌شنبه تا شب چهارشنبه، برگزار می‌شود. در این شب، مردم در بسیاری از مناطق ایران آتش می‌افروزند و از روی آن می‌پرند. هنگام پریدن، عبارت معروف «زردی من از تو، سرخی تو از من» را می‌خوانند؛ عبارتی نمادین که در آن، زردی و ناخوشی به آتش سپرده می‌شود و در مقابل، سرخی، گرما و تندرستی طلب می‌شود. درباره خاستگاه دقیق چهارشنبه‌سوری دیدگاه‌های گوناگونی وجود دارد. برخی پژوهشگران آن را با جشن‌ها و آیین‌های آتش در ایران باستان مرتبط می‌دانند و بعضی نیز منشأ آن را به جشن زرتشتی همسپثمیدیه نسبت داده‌اند؛ بااین‌حال، پیوند مستقیم و قطعی چهارشنبه‌سوری امروزی با یک آیین باستانی مشخص اثبات نشده است. شواهد تاریخی نشان می‌دهد که شکل و زمان برگزاری این جشن در گذر قرن‌ها تحول یافته و برخی از ویژگی‌های آن احتمالاً پس از ورود اسلام به ایران شکل گرفته‌اند.
مراسم قاشق‌زنی در ایران
در کنار پریدن از روی آتش، رسوم دیگری مانند قاشق‌زنی، دود کردن اسفند و فال کوزه نیز در شماری از مناطق ایران رواج داشته‌اند. در قاشق‌زنی، افراد معمولاً با پوشاندن چهره خود به خانه همسایگان می‌رفتند و با زدن قاشق به کاسه یا بشقاب، خوراکی یا هدیه‌ای دریافت می‌کردند. در فال کوزه نیز اشیای کوچک یا زیورآلات را در ظرفی می‌گذاشتند و با بیرون آوردن آنها و خواندن شعر یا عبارتی پیش‌گویانه، فال می‌گرفتند. جزئیات این رسم‌ها از منطقه‌ای به منطقه دیگر تفاوت دارد و چهارشنبه‌سوری همچنان یکی از آیین‌های شاخص استقبال از نوروز در ایران است.
گردهمایی مردم برای جشن راسوس در لیتوانی
در لیتوانی، جشن راسوس یا کوپولینِه، یکی از آیین‌های سنتی مرتبط با انقلاب تابستانی است که ریشه در باورهای پیشامسیحی مردمان بالتیک دارد. این جشن معمولاً حوالی کوتاه‌ترین شب سال، نزدیک ۲۱ ژوئن، برگزار می‌شود و با جشن مسیحی یانینِس، در شب ۲۳ ژوئن و روز ۲۴ ژوئن، پیوند خورده است. یکی از مهم‌ترین رسوم این جشن، روشن‌کردن آتش‌های بزرگ و پریدن از روی آن‌هاست. در باورهای سنتی لیتوانیایی، آتش نماد نیروی خورشید، پاک‌شدن از بیماری‌ها و بداقبالی و برخورداری از سلامتی و خوش‌شانسی بود. مردم در اطراف آتش آواز می‌خوانند و می‌رقصند و در برخی مراسم، افراد به‌صورت انفرادی یا دونفره از روی شعله‌ها می‌پرند. از دیگر سنت‌های مشهور راسوس، جست‌وجوی «گل سرخس جادویی» است. بر اساس افسانه‌های محلی، سرخس در این شب گلی اسرارآمیز می‌دهد و کسی که آن را پیدا کند، ممکن است به ثروت، خوشبختی و توانایی‌های خارق‌العاده دست یابد؛ از جمله درک زبان پرندگان. این باور بخشی از افسانه‌های عامیانه جشن است.
جمع‌آوری گیاهان صحرایی در آیین راسوس
گیاهان و گل‌ها نیز جایگاه ویژه‌ای در آیین‌های راسوس دارند. زنان و دختران به‌طور سنتی گیاهان دارویی و گل‌های صحرایی جمع‌آوری می‌کنند و از آنها دسته‌گل یا تاج‌گل می‌بافند. در یکی از رسوم، گردآوری ۹ نوع گیاه برای پیشگویی درباره آینده انجام می‌شد. مردم باور داشتند گیاهانی که در این زمان چیده می‌شوند، قدرت شفابخشی ویژه‌ای دارند. رهاکردن تاج‌گل روی آب نیز از آیین‌های شناخته‌شده این جشن است. دختران تاج‌گل‌های خود را در رودخانه یا دریاچه رها می‌کردند و از مسیر حرکت آنها برای پیش‌بینی آینده، به‌ویژه ازدواج و روابط عاطفی، نشانه‌هایی می‌گرفتند. در برخی روایت‌ها، نزدیک‌شدن دو تاج‌گل به یکدیگر در آب به معنای شکل‌گیری یک پیوند عاشقانه تعبیر می‌شد. در طول جشن، آوازهای سنتی خوانده می‌شوند و مردم پیرامون آتش به رقص و شادی می‌پردازند. آب، آتش، گیاهان و شبنم صبحگاهی از مهم‌ترین عناصر نمادین این آیین هستند؛ عناصری که در باورهای کهن با پاکی، باروری، سلامتی و تجدید حیات طبیعت ارتباط داشتند.
راه رفتن روی ذغال گداخته در ویتنام
در مناطق کوهستانی شمال ویتنام، آیین پریدن از روی زغال‌های گداخته یکی از مراسم سنتی و چشمگیر برخی جوامع قومی، به‌ویژه قوم پاتِن، به شمار می‌رود. این مراسم که با باورهای معنوی و نیایش خدای آتش پیوند دارد، برای مردم محلی نمادی از سلامتی، خوشبختی، فراوانی و دور کردن بدی‌هاست. آیین پریدن از روی آتش قوم پاتِن در سال ۲۰۱۲ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس ملی ویتنام ثبت شد. در این مراسم، پیش از آغاز پرش‌ها، برگزارکننده آیین دعا و مناسک سنتی را اجرا می‌کند و از نیروهای معنوی برای محافظت از مردم و برکت بخشیدن به زندگی و محصولات کشاورزی یاری می‌طلبد. زمان برگزاری این آیین بسته به سنت محلی متفاوت است و معمولاً با مناسبت‌های مرتبط با پایان برداشت محصول یا آغاز سال قمری پیوند دارد. هیجان‌انگیزترین بخش مراسم زمانی آغاز می‌شود که توده‌ای از زغال‌های گداخته آماده شده و مردان جوان با پای برهنه روی آنها می‌پرند و حرکاتی شبیه رقص انجام می‌دهند. در برخی اجراها، شرکت‌کنندگان زغال‌های سرخ را با دست و پا جابه‌جا می‌کنند؛ صحنه‌ای که برای تماشاگران بسیار شگفت‌انگیز است. مردم پاتِن این توانایی را به حمایت خدای آتش و نیروهای معنوی نسبت می‌دهند و باور دارند که آیین به شرکت‌کنندگان شجاعت و قدرت روحی می‌بخشد. سنت‌های مشابهی نیز در میان برخی جوامع دیگر، از جمله دائو سرخ، دیده می‌شود؛ هرچند مراسم و باورهای این اقوام کاملاً یکسان نیست. این آیین نمونه‌ای جالب از پیوند باورهای کهن، هویت فرهنگی و مراسم آتش‌محور در ویتنام است؛ سنتی که همچنان توجه گردشگران و پژوهشگران فرهنگ عامه را به خود جلب می‌کند.
پریدن از روی آتش در جشن سن‌خوان اروگوئه
در اروگوئه، شب سن‌خوان در ۲۳ ژوئن با روشن‌کردن آتش‌های بزرگ، گردهمایی‌های مردمی و آیین‌های نمادین استقبال از زمستان برگزار می‌شود. این جشن ریشه در سنت‌های اروپایی دارد و به‌تدریج جای خود را در فرهنگ محلی اروگوئه نیز باز کرده است. در نقاط مختلف اروگوئه، مراسم سن‌خوان با آتش‌افروزی، موسیقی، رقص، قصه‌گویی و سوزاندن پیکره‌های نمادین همراه است. نوشتن آرزوها روی کاغذ و انداختن آن در آتش، از دیگر آیین‌های رایج این جشن به شمار می‌رود. به اعتقاد مردم، پریدن از روی آتش، با خوش‌شانسی، پاک‌شدن از انرژی‌های منفی و امید به شروعی تازه ارتباط دارد.
درست کردن خرمن آتش در جشن انقلاب تابستانی لتونی
در لتونی، جشن نیمه تابستان با نام‌های یانی و لیگُو در روزهای ۲۳ و ۲۴ ژوئن برگزار می‌شود و یکی از مهم‌ترین جشن‌های سنتی این کشور به شمار می‌رود. این آیین ریشه در باورهای پیشامسیحی مردمان بالتیک دارد و با انقلاب تابستانی، باروری طبیعت و آغاز فصل رشد محصولات کشاورزی پیوند خورده است. یکی از مهم‌ترین رسوم این جشن، روشن‌کردن آتش‌های بزرگ در حیاط خانه‌ها، مزارع و فضاهای باز است که معمولاً تا طلوع خورشید روشن می‌ماند. مردم در اطراف آن جمع می‌شوند، آوازهای محلی می‌خوانند و بارها ترجیع‌بند «لیگو!» را تکرار می‌کنند. پریدن از روی آتش یکی از جذاب‌ترین بخش‌های جشن یانی است. در باورهای سنتی، این کار نمادی از رهایی از بارهای منفی، پاک‌شدن نمادین و برخورداری از خوش‌شانسی است. زوج‌ها نیز گاهی دست در دست هم از روی آتش می‌پرند؛ رسمی که باور دارند پیوند عاطفی آنها را محکم‌تر می‌کند.
تاج گل گیاهان وحشی و برگ بلوط
تاج‌گل‌ها جایگاه ویژه‌ای در این جشن دارند. زنان و دختران تاج‌هایی از گل‌های وحشی و گیاهان صحرایی می‌بافند و بر سر می‌گذارند، درحالی‌که مردان معمولاً تاج‌هایی از برگ‌های بلوط می‌پوشند. در فرهنگ عامیانه لتونی، گیاهان و گل‌هایی که در این شب جمع‌آوری می‌شوند، خواص نمادین و گاه شفابخش دارند. از دیگر سنت‌های این جشن، خوردن پنیر مخصوص یانی است که معمولاً با دانه‌های کاراوی تهیه می‌شود، و نوشیدن آبجو سنتی. این خوراکی‌ها در کنار آوازخوانی، رقص و گردهمایی‌های خانوادگی، بخش جدایی‌ناپذیر جشن نیمه تابستان هستند. افسانه گل سرخس جادویی، که گفته می‌شود تنها در این شب شکوفه می‌دهد و یافتنش خوشبختی به همراه دارد، از مشهورترین باورهای این جشن است. مردم شب را بیدار می‌مانند و تا طلوع خورشید به آوازخوانی و جشن ادامه می‌دهند. بر اساس باور عامیانه، شستن صورت با شبنم صبحگاهی به حفظ زیبایی کمک می‌کند و راه‌رفتن در شبنم می‌تواند نشانه‌ای از خوش‌شانسی و فراوانی مالی باشد.
عبور کجاوه از آتش در کلانتان مالزی
در ایالت کلانتان مالزی، جامعه چینی پراناکان آیینی سنتی به نام «کوی هوی» برگزار می‌کند که یکی از مراسم مرتبط با آتش در جنوب شرق آسیاست. این آیین با باورهای مذهبی و سنت‌های محلی جامعه چینی منطقه پیوند دارد و معمولاً در ارتباط با جشن‌های سال نوی چینی و مناسبت‌های آغاز سال قمری برگزار می‌شود. در جریان مراسم، مجسمه خدای نگهبان جامعه را روی کجاوه‌ای قرار می‌دهند و گروهی از مردان آن را در میان جمعیت حمل می‌کنند. پیش از آغاز آیین، توده‌ای از هیزم، برگ‌های خشک نارگیل و کاغذهای آیینی آماده می‌شود و سپس آتش بزرگی برپا می‌کنند تا بخش اصلی مراسم آغاز شود. هیجان‌انگیزترین بخش این آیین، عبور کجاوه حامل مجسمه از روی آتش است؛ مراسمی که در باور شرکت‌کنندگان نمادی از طلب حفاظت، خوش‌یمنی و برکت برای جامعه به شمار می‌رود.
روشن شدن آتش در ارتفاعات، شب سن‌خوان آلمان
در آلمان، جشن آتش سن‌خوان یکی از سنت‌های تابستانی است که در شب ۲۳ به ۲۴ ژوئن، هم‌زمان با جشن مذهبی تولد یحیای تعمیددهنده، در برخی مناطق برگزار می‌شود. این آیین با سنت‌های آتش‌افروزی نزدیک به انقلاب تابستانی پیوند دارد و در بایرن، به‌ویژه مناطق کوهستانی آلپ و پیش‌آلپ، شهرت زیادی دارد. در بخش‌هایی از مرکز آلمان، از جمله منطقهٔ هارتس، نیز آتش‌های سن‌خوان روشن می‌شوند. در این مراسم، مردم در فضای باز، روی تپه‌ها یا قله‌های کوه گرد هم می‌آیند و با روشن‌کردن آتش‌های بزرگ، فرارسیدن تابستان را جشن می‌گیرند. در برخی مناطق، این آتش‌ها به‌صورت منظره‌هایی چشمگیر در ارتفاعات دیده می‌شوند. موسیقی، گردهمایی‌های محلی و رقص پیرامون آتش نیز بخشی از سنت‌های این مناسبت بوده‌اند.
سوزاندن آدمک کاهی در آتش سن‌خوان (منبع عکس Wikimedia Commons)
سوزاندن آدمک کاهی در آتش سن‌خوان
یکی از رسم‌های شناخته‌شدهٔ مرتبط با آتش سن‌خوان، پریدن از روی شعله‌ها یا زغال‌های باقی‌مانده است. در باورهای عامیانه، این کار می‌توانست نمادی از پاک‌شدن، محافظت در برابر بیماری و نیروهای شر، خوش‌یمنی یا باروری باشد. در بعضی روایت‌های محلی، زوج‌های جوان دست در دست از روی آتش می‌پریدند؛ این کار با امید به خوشبختی در عشق و ازدواج پیوند داشت. در برخی سنت‌های منطقه‌ای بایرن، عروسک‌هایی از کاه یا مواد مشابه نیز در مراسم آتش‌افروزی سوزانده می‌شدند. این عروسک‌ها گاهی نماد نیروهای زیان‌آور، دیو زمستان یا جادوگرِ مرتبط با بدی آب‌وهوا به شمار می‌رفتند.
کشیش در حال عبور از آتش در روستای فالِن مسابقه عکاسی مجله اسمیتسونین
در روستای فالِن، در نزدیکی شهر ماتورا در ایالت اوتار پرادش هند، آیینی شگفت‌انگیز در شب هولیکا دَهان، پیش از جشن هولی، برگزار می‌شود. در این مراسم، یکی از کشیشان محلی که «پاندا» نامیده می‌شود، از میان آتشی بزرگ عبور می‌کند. این سنت که بنا بر روایت‌های محلی بیش از ۵۰۰ سال قدمت دارد، با داستان اسطوره‌ای پراهلاد و هولیکا پیوند خورده است. بر اساس این داستان، هولیکا تلاش کرد پراهلاد، فرزند پادشاهی مخالف پرستش ویشنو، را در آتش بسوزاند؛ اما پراهلاد نجات یافت و هولیکا در آتش جان باخت. این روایت در آیین هولیکا دَهان نمادی از پیروزی نیکی بر بدی به شمار می‌رود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده درباره این مراسم، کشیش اجراکننده برای مدتی طولانی در معبد پراهلاد اقامت می‌کند و به دعا، مراقبه و پرهیزهای مذهبی می‌پردازد. در برخی گزارش‌ها، دوره آمادگی او حدود ۴۰ روز ذکر شده و آمده است که در این مدت از غلات پرهیز می‌کند و عمدتاً شیر و میوه می‌خورد. آتش مراسم با استفاده از کلوخ‌های سرگین گاو و شاخه‌های خاردار برپا می‌شود و کشیش پس از انجام مناسک مذهبی و غسل در حوض مقدس پراهلاد، از میان آن عبور می‌کند. مردم محلی باور دارند که نیروی معنوی پراهلاد از او محافظت می‌کند و سالم بیرون آمدنش را نشانه برکت و پیروزی ایمان می‌دانند.
راه رفتن روی اخگرهای گداخته؛ بلغارستان
نِستینارستوو یکی از آیین‌های سنتی و شناخته‌شدهٔ راه رفتن روی آتش در جنوب شرقی اروپا است که با جامعهٔ محلی روستای بولگاری در منطقهٔ استرانژا در جنوب شرقی بلغارستان پیوند دارد. این آیین هر سال در مناسبت مذهبی بزرگداشت قدیسان کنستانتین و هلنا، به‌ویژه در روزهای ۳ و ۴ ژوئن، برگزار می‌شود و ترکیبی از باورهای مسیحی ارتدوکس و سنت‌های محلی را در خود جای داده است. مراسم از صبح با آیین‌های مذهبی و حرکت دسته‌جمعی مردم همراه با شمایل قدیسان آغاز می‌شود. شرکت‌کنندگان به سوی چشمه‌ای مقدس می‌روند و در بخش‌هایی از مراسم، آب مقدس و شمع میان حاضران توزیع می‌شود. این مراحل مذهبی زمینه را برای اجرای بخش اصلی آیین در ساعات پایانی روز فراهم می‌کنند.
رقصنده و حمل شمایل قدیسان در بلغارستان
رقصنده و حمل شمایل قدیسان
با فرارسیدن شب، آتشی بزرگ آماده می‌شود و پس از سوختن هیزم‌ها، بستری از اخگرهای گداخته باقی می‌ماند. در این هنگام، مردم در اطراف محل مراسم جمع می‌شوند و صدای طبل آیینی فضای جشن را همراهی می‌کند. نستیناری‌ها، یعنی افرادی که نقش ویژه‌ای در اجرای این سنت دارند، با پای برهنه وارد بستر اخگرها می‌شوند و بر روی آنها راه می‌روند یا حرکات آیینی انجام می‌دهند. این بخش، مهم‌ترین و چشمگیرترین قسمت مراسم به شمار می‌رود. در باور سنتی شرکت‌کنندگان، نستیناری‌ها هنگام اجرای آیین وارد حالتی معنوی می‌شوند و به‌عنوان واسطه‌ای برای بیان ارادهٔ قدیسان شناخته می‌شوند. راه رفتن روی اخگرهای گداخته نیز در چارچوب همین باورهای مذهبی و محلی معنا پیدا می‌کند و با طلب حفاظت، برکت و خیر برای جامعه ارتباط دارد. نِستینارستوو در سال ۲۰۰۹ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس بشریت یونسکو ثبت شد. اگرچه اجراهایی از این سنت در دیگر نقاط منطقه نیز دیده می‌شود، روستای بولگاری همچنان یکی از مهم‌ترین مراکز حفظ شکل سنتی آن به شمار می‌رود. این آیین نمونه‌ای برجسته از پیوند میان آتش، باورهای مذهبی و هویت فرهنگی یک جامعهٔ محلی است و به همین دلیل جایگاه ویژه‌ای در مطالعهٔ سنت‌های آتش‌پیمایی جهان دارد.
مراسم هیواتاری در کیوتو ژاپن
هیواتاری یکی از آیین‌های مذهبی ژاپن است که ریشه در سنت کوهستانی شوگندو دارد؛ سنتی زاهدانه که عناصر بودیسم، شینتو و پرستش طبیعت را در خود جای داده است. در این آیین، راهبان و پیروان شوگندو، معروف به یامابوشی، پس از اجرای مراسم دعا و آیین گوما و سوزاندن چوب‌های نذر، با پای برهنه از روی بستری از اخگرهای آتش عبور می‌کنند. آتش در این سنت نماد پاک‌سازی معنوی و دگرگونی است و شرکت‌کنندگان با انجام این مراسم برای سلامتی، طول عمر، آرامش و دوری از بدشانسی دعا می‌کنند. از نمونه‌های شناخته‌شده این آیین می‌توان به مراسم معبد یاکوئو-این در کوه تاکائو، نزدیک توکیو، و معبد تانُکیدانی‌سان فودو-این در کیوتو اشاره کرد که در زمان‌های متفاوتی از سال برگزار می‌شوند. عبور از آتش در هیواتاری صرفاً نمایش شجاعت یا تحمل گرما نیست، بلکه عملی نمادین برای طلب برکت، رهایی از آلودگی‌های معنوی و آغاز آینده‌ای بهتر به شمار می‌رود.
آیین آناستناریا در یونان، راه‌رفتن روی اخگرها
در شمال یونان، آیینی سنتی برگزار می‌شود که در آن، گروهی از اجراکنندگان با پای برهنه روی اخگرهای گداخته قدم می‌گذارند. این آیین که «آناستناریا» نام دارد، صرفاً راه‌رفتن روی آتش نیست؛ بلکه مراسمی مذهبی و فرهنگی است که موسیقی، رقص، شمایل‌های مقدس و باور به حمایت معنوی قدیسان در آن جایگاه ویژه‌ای دارند. آناستناریا در چند جامعهٔ محلی شمال یونان، به‌ویژه در منطقهٔ مقدونیه، حفظ شده است و با بزرگداشت قدیسان کنستانتین و هلنا در سنت مسیحیت ارتدوکس پیوند دارد. مراسم معمولاً در حوالی روز بزرگداشت این دو قدیس، یعنی ۲۱ مه، برگزار می‌شود. شرکت‌کنندگان در طول آیین با آواز، موسیقی و رقص همراه می‌شوند و بخش‌هایی از مراسم را در زیارتگاه‌های محلی و در حضور شمایل‌های مقدس اجرا می‌کنند.
اجراکننده همراه با شمایل مقدس
شخصیت‌های اصلی این سنت، «آناستناریدس‌ها» هستند؛ افرادی که مسئولیت حفظ و اجرای آیین را بر عهده دارند. پس از برگزاری مناسک مقدماتی، آنان با پای برهنه وارد بستری از اخگرهای گداخته می‌شوند و در حالی که موسیقی و رقص همچنان ادامه دارد، روی آتش راه می‌روند یا حرکات آیینی انجام می‌دهند. این لحظه، چشمگیرترین بخش مراسم است و پیوند میان حرکت، موسیقی و باور مذهبی را به نمایش می‌گذارد. در باور سنتی شرکت‌کنندگان، آناستناریا با ایمان و حمایت معنوی قدیسان ارتباط دارد. برخی از اجراکنندگان نیز هنگام رقص و اجرای آیین، حالتی از شور و تمرکز معنوی را تجربه می‌کنند. این باورها بخشی از معنای فرهنگی و مذهبی مراسم‌اند و باید در چارچوب سنت جامعه فهمیده شوند. آناستناریا از نظر تاریخی با آیین نستینارستوو در منطقهٔ استرانژای بلغارستان پیوند نزدیکی دارد. هر دو سنت به میراث فرهنگی منطقهٔ تراکیه مربوط‌اند و در جوامعی با پیشینه‌های فرهنگی و تاریخی مشترک شکل گرفته یا تداوم یافته‌اند. پس از جنگ‌های بالکان و جابه‌جایی‌های جمعیتی اوایل قرن بیستم، شماری از خانواده‌های حامل این سنت به یونان مهاجرت کردند و به تداوم آن در جوامع محلی شمال یونان کمک کردند.
عبور اسب‌ها از میان شعله‌های آتش در اسپانیا (منبع عکس ویکی‌مدیا کامنز)
در روستای سان بارتولومه دِ پینارس، در استان آویلا و در فاصله‌ای حدود ۱۰۰ کیلومتری مادرید، هر سال در شب ۱۶ ژانویه آیینی تماشایی به نام «لاس لومیناریاس» برگزار می‌شود. در این مراسم، سوارکاران اسب‌های خود را از میان آتش‌هایی عبور می‌دهند که در خیابان‌های روستا افروخته شده‌اند. این رسم با جشن سنت آنتونی، قدیس حامی حیوانات در سنت کاتولیکی، ارتباط دارد و از شناخته‌شده‌ترین آیین‌های آتش در اسپانیاست. در باور سنتی اهالی، دود و آتش خاصیت پاک‌کنندگی دارند و می‌توانند اسب‌ها را از بیماری و بدیمنی دور نگه دارند. دربارهٔ پیدایش این آیین روایت‌هایی وجود دارد که آن را به شیوع بیماری میان حیوانات و تلاش مردم برای محافظت از اسب‌هایشان نسبت می‌دهند؛ بااین‌حال، منشأ دقیق مراسم به‌طور قطعی روشن نیست. لاس لومیناریاس سنتی چندصدساله است که نسل‌های متوالی از ساکنان روستا آن را حفظ کرده‌اند.
آماده‌کردن اسب‌ها پیش از مراسم
آیین لاس لومیناریاس در اسپانیا
در شب مراسم، شاخه‌های خشک در نقاط مختلف روستا انباشته و آتش‌های بزرگی روشن می‌شوند. پس از گردهمایی سوارکاران و اجرای مناسک محلی، اسب‌ها یکی پس از دیگری از میان دود و شعله‌ها عبور می‌کنند. این صحنه، به‌ویژه در خیابان‌های باریک روستا، منظره‌ای پرهیجان و در عین حال بحث‌برانگیز ایجاد می‌کند. برگزارکنندگان از تدابیری برای محافظت از حیوانات استفاده می‌کنند، اما گروه‌های مدافع حقوق حیوانات دربارهٔ خطر دود، حرارت و استرس ناشی از مراسم انتقادهایی مطرح کرده‌اند. پس از پایان عبور اسب‌ها، مردم در کنار آتش‌های باقی‌مانده دور هم جمع می‌شوند و خوراکی‌های محلی، از جمله چوریزو و گوشت کباب‌شده، می‌خورند. جشن سنت آنتونی در روز ۱۷ ژانویه نیز با آیین‌های دیگری در اسپانیا همراه است. برای نمونه، در مادرید، صاحبان سگ‌ها، گربه‌ها و دیگر حیوانات خانگی به کلیسای سن آنتون می‌روند تا حیواناتشان برکت داده شوند. این مراسم شهری با لاس لومیناریاس تفاوت دارد، اما هر دو نشان می‌دهند که چگونه باورهای مذهبی و سنت‌های محلی در جشن‌های مربوط به حیوانات در اسپانیا به هم پیوند خورده‌اند.
شب سن خوان در اسپانیا، پریدن از روی آتش در ساحل
در اسپانیا، شب ۲۳ ژوئن تا بامداد ۲۴ ژوئن، که به «شب سن خوان» معروف است، با روشن‌کردن آتش، جشن‌های خیابانی و آیین‌های نمادین استقبال از تابستان همراه می‌شود. این جشن با انقلاب تابستانی و باورهای کهن درباره نیروی پاک‌کننده آتش و آب ارتباط دارد، هرچند تاریخ انقلاب تابستانی معمولاً چند روز زودتر از شب سن خوان است. در بسیاری از مناطق، مردم در سواحل و میدان‌ها آتش روشن می‌کنند و برخی برای خوش‌شانسی، برآورده‌شدن آرزوها یا دورکردن بدیمنی از روی شعله‌ها می‌پرند. تعداد پرش‌ها به سنت محلی بستگی دارد؛ برای نمونه، در گالیسیا معمولاً از نه پرش و در والنسیا از هفت پرش سخن گفته می‌شود، در حالی که در برخی مناطق دیگر سه بار پریدن رواج دارد. آتش تنها عنصر مهم این جشن نیست و آب نیز در آیین‌های شب سن خوان جایگاهی ویژه دارد. در شهرهای ساحلی مانند والنسیا و بارسلونا، بسیاری از مردم نیمه‌شب به ساحل می‌روند و برای خوش‌شانسی، پاک‌شدن از انرژی منفی یا برآورده‌شدن آرزوهایشان وارد دریا می‌شوند. در برخی سنت‌های محلی، پریدن از روی موج‌ها نیز بخشی از مراسم است. نوشتن آرزوها یا چیزهایی که فرد می‌خواهد پشت سر بگذارد و سوزاندن کاغذ آنها نیز در بعضی مناطق دیده می‌شود. آتش‌بازی، موسیقی، خوراکی‌های محلی و گردهمایی دوستان و خانواده تا ساعات اولیه صبح ادامه می‌یابد.
شب سنت هانس نروژ، گردهمایی مردم کنار آتش در ساحل
در نروژ، جشن «شب سنت هانس» (Sankthans) هر سال در شامگاه ۲۳ ژوئن برگزار می‌شود و یکی از آیین‌های سنتی مرتبط با آتش در این کشور است. در این شب، مردم در بسیاری از مناطق، به‌ویژه در شهرهای ساحلی و کنار دریاچه‌ها، آتش‌های بزرگی برپا می‌کنند و دور شعله‌ها به جشن و شادی می‌پردازند. آتش‌افروزی مهم‌ترین بخش این مراسم است و ریشه در باورهای عامیانه قدیمی دارد؛ باورهایی که آتش را نمادی از پاکی و نیرویی برای دور کردن بدی‌ها و نیروهای شر می‌دانستند. در برخی مناطق نروژ، رسم ساختن مجسمه‌هایی نمادین از جادوگران و سوزاندن آنها در آتش نیز رواج داشته است؛ سنتی که جلوه‌ای جالب از پیوند این جشن با باورهای کهن درباره جادو و نیروهای ماورایی به شمار می‌رود.
متن دیدگاه
محرم در کشورهای مختلف
روز عاشورا
آب‌پاشی در کشورهای مختلف
آب‌پاشی
درختکاری در کشورهای مختلف
روز طبیعت
زمستان در کشورهای مختلف
فستیوال زمستانی
یلدا در کشورهای مختلف
یلدا
رمضان در کشورهای مختلف
جشنواره رمضان
هالووین در کشورهای مختلف
فستیوال هالووین
ولنتاین در کشورهای مختلف
ولنتاین