سوغات صنایع دستی اصفهان

قلمکاری اصفهان

هنر چاپ روی پارچه به وسیله قالب‌های چوبی، قلمکاری یا چیت‌سازی نام دارد. معنی قلمکاری، کار هنری است که با قلم انجام می‌شود. در این هنر با ابزاری خاص نقوشی همچون مناظر تاریخی، جانوران اهلی و وحشی، مینیاتور، شکارگاه، نوازندگان، گل و بوته و اسلیمی، تصاویر عشاق ایرانی، موضوعات و وقایع تاریخی و داستان‌های حماسی عاشورا را بر پارچه نقش می‌کنند. این هنر در دوره شاه‌عباس صفوی رونق بسیاری پیدا کرد. پارچه قلمکاری یکی از سوغاتی‌های صنایع دستی اصفهان است که به عنوان رومیزی، سفره و کیف‌های پارچه‌ای استفاده می‌شود.

زری‌بافی اصفهان

در هنر زری‌بافی، پارچه‌هایی با نقش و نگار سنتی و با تار و پودی از ابریشم و نخ گلابتون، با دستگاه سنتی زری‌بافی بافت می‌شوند. به کار رفتن نخ گلابتون نقره‌ای و طلایی، ارزش پارچه را افزایش می‌دهد. نقوش زری‌بافی، طرح‌های بسیار زیبایی از تصاویر پرندگان، حیوانات، درختان، گل و گیاه، گل و مرغ و اسلیمی هستند.

ترمه اصفهان

پارچه‌های ترمه نوع خاصی از انواع پارچه هستند که در گذشته به صورت دستباف تولید می‌شدند. جنس الیاف به کار رفته در ترمه کرک و پشم، ابریشم و پلی‌استر است. رومیزی ترمه ایران نه تنها در بازارهای داخلی بلکه در خارج از مرزهای ایران نیز شهرت دارد و در بازارهای جهانی طرفداران خود را دارد. امروزه ترمه در دوخت انواع رومیزی، سفره، لباس‌های شیک، رومبلی، رومتکایی و لحاف کرسی استفاده می‌شود. هرچند که زادگاه ترمه ایرانی، شهر یزد است و ترمه یزد بهترین و باکیفیت‌ترین ترمه‌های ایرانی می‌باشد، ترمه اصفهان هم از نظر تنوع طرح و کیفیت، در جایگاه ممتازی قرار داد.

میناکاری اصفهان

میناکاری هنری است که در آن محصولات مختلفی از جنس طلا، نقره، برنج و مس توسط رنگ‌های مینا رنگ‌آمیزی و طراحی می‌شوند. این هنر امروزه بیشتر بر روی مس انجام می‌شود. هنرمندان اصفهانی انواع بشقاب و دیوارکوب، شمعدان، گلدان، آینه، شیرینی‌خوری، شکلات خوری را با هنر میناکاری درست می‌کنند. برای انجام هنر میناکاری، پس از ساخته شدن ظرف در اندازه مورد نظر آن را با اسید سولفوریک تمیز کرده و چهار الی پنج بار لعاب کاری می‌کنند و در کوره می‌پزند. بعد استاد لعاب کار با قلم‌مو و رنگ‌های مخصوص نقش‌هایی را با ظرافت بر روی ظرف‌ها می‌کشد.

فیروزه‌کوبی اصفهان

در هنر فیروزه‌کوبی، تکه‌های کوچک فیروزه بر روی سطوح فلزی نشانده می‌شود. جنس فلز سطوح عموما مس، نقره و برنج است. بین فیروزه‌ها را هم یک نوع لاک تیره می‌ریزند. هرچه فیروزه‌ها منظم‌تر و کوچکتر و فاصله بین آنها کمتر باشد، اثر گران‌بهاتر و نفیس‌تر است. از فیروزه‌کوبی در ساخت گلدان، شمعدان و ظروف پذیرایی استفاده می‌شود. حتما هنگام فکر کردن به سوغات اصفهان، فیروزه‌کوبی روی مس را فراموش نکنید.

قلمزنی اصفهان

قلمزنی عبارت است از هنر کندن نقوش روی اشیای فلزی مانند مس، نقره، طلا و برنج. هنرمندان قلمزن اصفهانی، با قلم و ضربه چکش نقش‌های زیبایی مانند گل و مرغ‌، اشعار زیبای فارسی، آیات و احادیث را روی سطح فلزی اشیایی مانند سینی، کاسه و بشقاب، آینه و شمعدان، جعبه و لوزام تزئینی ایجاد می‌کنند. این هنر دارای قدمتی چند هزار ساله است. قلمزنی روی بشقاب با طرح دوره هخامنشی یکی از سوغاتی‌های محبوب اصفهان است.

مسگری اصفهان

مسگری در ایران، یک هنر کهن، قدیمی، اصیل و بومی است و اصفهان خاستگاه و معروف‌ترین شهر ایران در این زمینه می‌باشد. در اصفهان بازار مسگرها به صورت اختصاصی در تولید انواع ظروف مسی و صنایع دستی مسی فعالیت می‌کند.

ملیله‌کاری اصفهان

عده بسیاری ملیله‌کاری را با ملیله‌دوزی اشتباه می‌گیرند. باید بگوییم که ملیله‌دوزی روی پارچه انجام می‌شود، در حالی که ملیله‌کاری بر روی فلز اجرا می‌شود. ملیله مفتولی فلزی از جنس طلا یا نقره است که روی قالبی فلزی پیاده و لحیم می‌شود. محصولات مختلفی مانند ظروف زیبا و تزئینی، گلدان، شمعدان، دستبند، گردنبند، گوشواره و سنجاق سینه با استفاده از هنر ملیله‌کاری تولید می‌شوند. بدین منظور، شمش‌های نقره را با چکش یا دستگاه نورد به شکل مفتول‌های چهار پهلو باریک می‌کنند. ابتدا نقش‌های کوچک را می‌سازند سپس آنها را در کنار هم در یک قالب قرار داده و با نقره‌ای با عیار پایین‌تر از 100 لحیم می‌کنند. ملیله‌کاری از پرفروش‌ترین سوغات صنایع دستی اصفهان است.

کاشی سازی اصفهان

از دیگر سوغات اصفهان که زیبایی بی‌نظیری دارد، کاشی هفت رنگ آن است.

سفال و سرامیک اصفهان

یکی دیگر از صنایع دستی زیبای اصفهان سفال و سرامیک است. ظروفی سفالی با لعابی رنگی در طرح‌های مختلف تولید می‌شوند.

خاتم‌کاری اصفهان

خاتم‌کاری هنر آراستن سطح اشیای چوبی به صورتی شبیه موزاییک است. بدین منظور تکه‌های کوچک و مثلثی شکل خاتم در کنار هم روی چوب قرار می‌گیرند تا اشکال هندسی خیره کننده‌ای ایجاد شود. در ساخت خاتم‌کاری علاوه بر چوب از مواد دیگری مانند استخوان شتر یا اسب، طلا، نقره، آلومینیوم، برنج و چوب آبنوس نیز استفاده می‌شود. خاستگاه این هنر شهر شیراز است و قدمت آن به زمان صفویه می‌رسد. هر اثر خاتم‌کاری که می‌بینید حاصل ساعت‌ها کار هنری است. جعبه، جاقلمی و ظرف‌هایی مثل شکلات‌خوری خاتم‌کاری را می‌توانید به عنوان سوغات اصفهان بخرید.

معرق‌کاری اصفهان

در حال حاضر مرکز هنر معرق‌کاری شهر تاریخی اصفهان است. معرق‌کاری ابتدا بر روی کاشی انجام می‌شده است، اما امروزه با رونق معرق روی چوب، این هنر با نام معرق چوب شناخته می‌شود. معرق‌کاری در واقع هنر ایجاد نقش برجسته و طرح‌های زیبایی است که از طریق کنده‌کاری و تلفیق چوب‌های رنگی با دیگر مصالح از قبیل فیبر، فلز، خاتم و صدف بر روی یک زمینه از جنس چوب یا پلی‌استر ایجاد می‌شود.

منبت‌کاری اصفهان

به هنر کنده‌کاری و حکاکی روی چوب، منبت‌کاری می‌گویند. معمولا کنده‌کاری روی چوب‌هایی ار درخت گردو، شمشماد و گلابی صورت می‌گیرد. هنرمندان منبت‌کار اصفهانی آثاری زیبا و ارزشمند مانند مجسمه‌هایی از حیوانات مختلف، ظروف پذیرایی و دکوری‌های ظریف تولید می‌کنند. تفاوت معرق‌کاری با منبت‌کاری در این است که در معرق با قرارگیری برش‌ها و تکه‌های کوچک چوب در کنار هم، اشکال مختلف تهیه می‌شوند اما در منبت‌کاری با حجم سازی و حجم دادن به چوب، اشکالی زیبا خلق می‌کنند. به طور کلی منبت به سه روش حکاکی، برجسته‌سازی و پیکرتراشی صورت می‌گیرد. تابلو منبت‌کاری اصفهان، از سوغاتی‌های پرطرفدار این شهر است.

قلمدان سازی اصفهان

قلمدان یک جعبه ار جنس چوب یا مقوا است که روی آن توسط نقوش و تصاویر زیبا تزئین شده و از آن برای نگهداری قلم‌های مخصوص خوشنویسی و دیگر ابزار خطاطی و نوشتن استفاده می‌شود. تاریخچه ساخت قلمدان در ایران به دوره سلجوقیان و تیموریان بازمی‌گردد اما این هنر در دوره صفویه با پیشرفت خوشنویسی، رونق بسیاری پیدا کرد و سرانجام در دوره‌های زندیه و قاجاریه این هنر به اوج خود رسیده و در میان هنرمندان اصفهان محبوبیت بسیاری به دست آورد. قلمدان سازی هم اکنون در اصفهان رواج داشته و قلمدان سازان معروفی در این شهر وجود دارند. اکثر قلمدان‌ها با هنر خاتم‌کاری تزیین شده‌اند و گردشگران قلمدان را به عنوان سوغات اصفهان از بازارهای این شهر خریداری می‌کنند.

نگارگری اصفهان | مینیاتور

هنر نگارگری به نوعی نقاشی ایرانی-اسلامی گفته می‌شود که از دوران کهن در ایران رواج داشته و هنرمندان بسیاری از دیرباز تاکنون به این هنر پرداخته‌اند. نگارگری در واقع هنر مصورسازی کتب ادبی (کلیله و دمنه، سمک عیار، ورقه و گلشاه)، فنی (الادویه، الاغانی، المفرده و التریاق)، مذهبی (خاوران نامه)، علمی و همچنین برخی کتب تاریخی مثل جامع‌التواریخ می‌باشد. در ایران مکتب‌های نگارگری بسیاری وجود دارد که هر یک سبک خاصی را در این زمینه پیش گرفته‌اند. مکتب اصفهان نیز یکی از مکاتب نگارگری در ایران است که هم اکنون نیز نقاشان بسیاری در این زمینه به نگارگری مشغول بوده و آثار هنری ارزشمندی را وارد بازار می‌کنند. نگارگری یکی از زیباترین سوغاتی‌ها از سوغات اصفهان است که گردشگران می‌توانند تابلوهای نگارگری را در اندازه‌های مختلف با قیمت مناسب از این شهر تهیه کنند.

خوشنویسی اصفهان

در میان هنرها و صنایع دستی اصفهان، خوشنویسی جایگاه ویژه‌ای داشته و از محبوبیت بسیاری برخوردار است. خوشنویسی همان هنر زیبانویسی و یا نوشتن به همراه خلق زیبایی است که در شهر اصفهان طرفداران خاص خود را داشته و هنرمندان بسیاری با قلم و هنر خویش بر روی کاغذ، زیبانویسی می‌کنند و هنر خود را در قالب یک تابلو ارزشمند به بازار ارائه می‌کنند. تابلوهای خوشنویسی شده یکی از بهترین سوغاتی‌ها از سوغات اصفهان هستند.

طلاسازی اصفهان

طلای اصفهان و طلای یزد، از پرطرفدارترین طلاهای ایران هستند و اگر به دنبال سوغاتی لوکس و گران‌قیمت هستید، حتما سری به طلافروشی‌های اصفهان بزنید.

پرسش‌های متداول

سوغات اصفهان از کجا بخریم؟ میدان نقش جهان، بازار قیصریه، بازار، سیتی‌سنتر و بازار هنر از جاهایی هستند که می‌توانید انواع سوغات اصفهان را از آنها تهیه کنید.
سوغات صنایع دستی اصفهان کدامند؟ قلمکاری، زری‌دوزی، قلمزنی، ملیله‌کاری، کاشی سازی و معرق‌کاری از صنایع دستی معروف اصفهان هستند.